2027 Bütçesinde Vergi Gelirleri

Türkiye ekonomisinin 2027 yılına ilişkin mali hedefleri değerlendirilirken üzerinde özellikle durulması gereken konulardan biri, beklenen vergi gelirleri ile enflasyon oranı arasındaki ilişkidir. Çünkü devletin kasasına girecek vergi miktarındaki artış, yalnızca bütçe dengelerini değil, vatandaşların satın alma gücünü, işletmelerin maliyetlerini ve gelir dağılımını da doğrudan etkiliyor. Bu nedenle vergi gelirlerindeki nominal yükselişin ne kadarının gerçek ekonomik büyümeden ne kadarının fiyat artışlarından kaynaklandığını doğru analiz etmek gerekiyor.

2027 yılı bütçe hedeflerine göre merkezi yönetim vergi gelirlerinin yaklaşık 19 trilyon 906 milyar liraya ulaşması öngörülüyor. 2026 yılı için yaklaşık 14 trilyon 586 milyar liralık tahmin dikkate alındığında, vergi gelirlerinde yüzde 36,5 civarında artış bekleniyor. Buna karşılık 2027 yılı enflasyon hedefinin yüzde 21 düzeyinde olması, iki gösterge arasındaki farkı önemli hâle getiriyor.

Vergi gelirlerindeki artışın yüzde 36,5, enflasyonun ise yüzde 21 olarak gerçekleştiği varsayılırsa, devletin vergi gelirlerinde yaklaşık yüzde 12,8 oranında reel artış ortaya çıkıyor. Başka bir ifadeyle bütçe, fiyat artışlarının ötesinde bir gelir büyümesi hedefliyor. Ancak bunun gerçekleşmesi, ekonomik büyümenin, vergi tahsilatının ve enflasyon hedefinin ne ölçüde tutturulacağına bağlıdır.

Vergi artışının kaynağı önemli

Vergi gelirlerinin enflasyondan daha hızlı yükselmesi, kamu maliyesi açısından ilk bakışta olumlu bir gelişmedir. Daha fazla vergi tahsilatı, kamu hizmetlerinin finansmanını kolaylaştırabilir ve bütçe açığının kontrol edilmesine katkı sağlayabilir. Ancak burada asıl soru, bu artışın hangi kaynaklardan elde edileceğidir.

Üretim, istihdam ve yatırımların artması; kayıt dışı ekonominin azaltılması ve vergi tabanının genişletilmesi yoluyla sağlanan gelir artışı, ekonomik açıdan daha sağlıklı bir tablo ortaya koyar. Buna karşılık fiyatların yükselmesi nedeniyle mal ve hizmetlerin nominal değerinin artması da vergi tahsilatını büyütebilir. Böyle bir durumda devlet daha fazla gelir elde ederken vatandaşın reel geliri aynı ölçüde artmayabilir.

Katma Değer Vergisi (KDV) ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gibi dolaylı vergilerin toplam tahsilattaki ağırlığı bu açıdan dikkat çekiyor. Çünkü tüketim üzerinden alınan vergiler, gelir düzeyleri farklı olsa da vatandaşların günlük harcamalarına yansıyor. Gelirinin büyük bölümünü gıda, enerji, ulaşım ve barınma giderlerine ayıran dar gelirli aileler, bu vergilerin etkisini daha yoğun hissedebiliyor.

Dolayısıyla vergi gelirlerindeki artış, toplumun refahında aynı oranda yükseliş yaşandığı anlamına gelmiyor. Bütçenin gelir tarafı büyürken hanelerin harcanabilir gelirleri geriliyorsa, mali başarı ile toplumsal refah arasında önemli bir mesafe oluşuyor.

Bütçe açığı sorunu devam ediyor

2027 yılı bütçesinde giderlerin yaklaşık 27 trilyon 276 milyar lira, toplam gelirlerin ise 23 trilyon 408 milyar lira olması öngörülüyor. Bu tahminler, bütçe açığının yaklaşık 3 trilyon 868 milyar liraya ulaşabileceğine işaret ediyor. Vergi gelirlerinde güçlü artış beklentisine rağmen kamu harcamalarının finansman ihtiyacının devam etmesi, mali disiplinin önemini ortaya koyuyor.

Bu nedenle yalnızca vergi tahsilatını artırmak yeterli değildir. Kamu harcamalarının verimliliği yükseltilmeli, kaynaklar üretimi ve istihdamı destekleyen alanlara yönlendirilmeli, ekonomik katkısı sınırlı harcamalar gözden geçirilmelidir. İşletmelerin üzerindeki yükün kontrolsüz biçimde artması, yatırım kararlarını ve yeni istihdam oluşturma kapasitesini olumsuz etkileyebilir.

Enflasyon hedefinin aşılması da bütçe açısından ayrı bir risk oluşturuyor. Fiyatlar beklenenden hızlı yükseldiğinde nominal vergi gelirleri artabilir; ancak işletmelerin maliyetleri, vatandaşların zorunlu harcamaları ve kamunun finansman ihtiyacı da büyür. Bu nedenle nominal tahsilat artışı tek başına ekonomik başarının göstergesi olarak kabul edilmemelidir.

Gerçek başarı vatandaşın refahıyla ölçülmeli

2027 yılı vergi hedefleri, devletin reel gelirlerini artırma beklentisini ortaya koyuyor. Ancak bu artışın sürdürülebilir olması için vergi adaletinin güçlendirilmesi, kayıt dışılıkla mücadele edilmesi ve ödeme gücünün daha fazla dikkate alınması gerekiyor. Vergi yükünün toplum kesimleri arasında dengeli paylaşılması, ekonomik güven açısından da belirleyici olacaktır.

Sonuç olarak 2027 bütçesinin başarısı, yalnızca devletin kasasına girecek trilyonlarca lirayla ölçülemez. Asıl başarı; enflasyonun düşmesi, üretimin ve istihdamın artması, bütçe açığının kontrol altına alınması ve vatandaşın satın alma gücünün korunmasıyla sağlanacaktır. Vergi gelirlerinin enflasyondan hızlı artması mali açıdan avantajdır; fakat bu avantajın gerçek anlamda başarıya dönüşmesi için vatandaşın cebinde kalan paranın da artması gerekir. Güçlü bütçe, yalnızca daha fazla vergi toplayan değil, topladığı kaynağı toplumsal refaha dönüştürebilen bütçedir.

ZAFER ÖZCİVAN

Ekonomist-Yazar

Zaferozcivan59@gmail.com