AB’nin Yeni Korumacılığı Türk Raylı Sistem ve Elektriklşi Ulaşım Sanayisini Nasıl Etkileyecek? Alden Biese Liderler Toplantısı Sonrası: 2 Trilyon Euroluk Pazarda Türkiye’nin Stratejik Konumlanması
Başlarken
Tehdit: AB kamu alımlarında “European Preference & Made in Europe” (Avrupa Tercihi) ağırlığının artması – Türkiye’nin 2 trilyon euroluk pazara erişim riski yükselmektedir.
Fırsat: FRMCS (Geleceğin Demiryolu Mobil Haberleşme Sistemi) dönüşümü, tren ve elektrikli otobüs ve LCC/ESG odaklı ihaleler – AB standartlarına uyumlu sertifikalı tedarikçilere yüksek pazar payı imkanı.
Kritik Karar Noktaları:
İlk 90 Gün KPI (Şubat-Mayıs 2026):
12 Ay KPI (Şubat 2026 – Şubat 2027):
Pazar Büyüklüğü:
Risk Senaryosu: Eğer harekete geçilmezse 2027-2030 döneminde 800 milyon – 1,2 milyar euro ihracat kaybı tahmini.
Giriş
Avrupa Birliği, 12 Şubat 2026’da Belçika’nın Alden Biesen kentinde düzenlenecek informal liderler toplantısında (AB Konseyi tarafından “retreat” olarak tanımlanan) yıllık 2 trilyon euroluk kamu alımları pazarının kapılarına yeni kurallar getirmeyi planlıyor. Bu değişim, Türk raylı sistem, otomotiv yan sanayi ve teknoloji firmalarının yaklaşık 3,2 milyar euroluk AB ihracatını doğrudan etkileme potansiyeline sahipken, aynı zamanda 90.000 yeni ekipman ve 30 yıllık uzun vadeli anlaşmalara kapı açabilir.
Türkiye için kritik soru şudur: Bu dönüşümden dışlanacak mıyız, yoksa stratejik ortağa dönüşebilecek miyiz?
Oyunun Yeni Kuralları: “Made in Europe” Doktrini
Avrupa Komisyonu Kıdemli Başkan Yardımcısı Stéphane Séjourné liderliğindeki “Made in Europe” hamlesi, bir etiket değişikliği değil, yapısal bir dönüşüm önerisidir. 1.141 CEO’nun imzaladığı manifesto ile desteklenen bu yaklaşım taslağı, kritik sektörlerde “European Preference” (Avrupa Tercihi) kriterini öngörmektedir.
Önerilen kapsam alanı: Raylı sistemler, savunma sanayi, yarı iletkenler, enerji ekipmanları, kritik altyapı.
Türkiye’nin durumu: Gümrük Birliği üyesi olmamıza rağmen kamu alımlarına otomatik erişim hakkımız bulunmuyor. Bu önerilen korumacı düzenlemeler yürürlüğe girerse, Türk sanayisi 30 ülkelik EEA (Avrupa Ekonomik Alanı) uyum bölgesinin dışında kalma riski taşımaktadır.
EEA ve EFTA Ayrımı (Kritik Kavram): EEA (Avrupa Ekonomik Alanı), 27 AB ülkesi ile İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç’i kapsayan 30 ülkelik pazar bütünüdür. EFTA (Avrupa Serbest Ticaret Birliği) ise İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre’den oluşur; İsviçre EEA dışında kalıp AB ile ikili anlaşmalar üzerinden pazar erişimi yönetir. Türkiye’nin mevcut durumda ne EEA ne de EFTA üyesi olmadığını belirtmek gerekir.
Eğer “eşdeğer ülke” statüsü kazanamazsak, 2027 itibariyle AB kamu ihalelerinden dışlanma riski yüksektir. Ancak süreç henüz tartışma aşamasında olup nihai uygulama şekli netleşmemiştir.
AB Bu Hamlede Neden Bu Kadar Kararlı?
AB’nin bu radikal önerilerin arkasındaki üç stratejik neden bulunuyor:
Stratejik Kısıtlar: UNIFE Lobisi ve EEA Bariyeri
Sektörün en güçlü lobicisi UNIFE (Union des Industries Ferroviaires Européennes – Avrupa Raylı Sistem Sanayicileri Birliği), bu revizyonun itici gücü konumundadır. UNIFE’nin üç temel talebi:
EEA Bariyeri: 30 Ülkelik Pazar ve Türkiye’nin Pozisyonu
İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç’in (EEA EFTA üyeleri) kritik şartı: Yeni kuralların tüm 30 EEA ülkesini kapsaması gerekmektedir. Bu, AB’ye üye olmayan ülkelerin de European Preference çerçevesinden faydalanabileceği anlamına gelir – ancak yalnızca EEA üyesi iseler veya benzer statü kazanırlarsa.
Türkiye’nin riski: “Eşdeğer ülke” statüsü kazanılmaması durumunda:
Bu sadece istatistik değil – somut olarak 2027-2030 döneminde 800 milyon ila 1,2 milyar euro ihracat kaybı senaryosu anlamına gelmektedir.
FRMCS Dönüşümü: 90.000 Kabin ve 3 Milyar Euroluk Fırsat
Raylı sistemlerde 2027’de başlaması öngörülen FRMCS (Future Railway Mobile Communication System – Geleceğin Demiryolu Mobil Haberleşme Sistemi) geçişi, Türkiye için hem devasa bir fırsat hem de en büyük “teknolojik dışlanma” riskini temsil etmektedir.
Fırsatın boyutu (UNISIG 2024 raporuna göre):
Risk faktörü: AB’nin kendi üreticilerini önceleyen sert bir European Preference uygulaması durumunda, Türk teknoloji firmalarının bu pazardan tamamen dışlanma olasılığı yüksek. Bu sadece ekipman satışı kaybı değil, aynı zamanda 900-1900 MHz bant geçişi teknolojisinde ve siber güvenlik standartlarında AB üreticilerine kalıcı bağımlılık anlamına gelir. Bir kere kaybedilen bu pazar, 2032’ye kadar geri kazanılamayabilir.
Yeni Altın Standartlar: Bankabilite Testi
Bir projenin “bankable” (finanse edilebilir) olması için artık düşük fiyat tek başına yeterli değildir. AB ihalelerinde 2027 sonrası öngörülen zorunlu kriterler:
30 yıllık işletme, bakım, enerji ve yedek parça maliyetlerini kapsamayan teklifler değerlendirme dışı kalacaktır.
Pratik örnek: 10 milyon euroya satılan bir tren seti ile 12 milyon euroya satılan set karşılaştırıldığında, ikincisinin 30 yıllık işletme maliyeti 3 milyon euro daha düşükse, ihale komisyonu tarafından “daha ekonomik” olarak değerlendirilecektir.
SIL4 (Safety Integrity Level 4): Kritik güvenlik sistemleri için en yüksek seviye emniyet standardı. Hata toleransı 10^-9 (milyarda bir) seviyesinde olmalıdır. Bu sertifikasyon süreci 12-18 ay sürebilir.
Sinyalizasyon ve kontrol sistemlerinde CLC/TS 50701 (Railway applications – Cybersecurity) ve IEC 62443 standartlarına tam uyum zorunlu olacaktır.
CLC/TS 50701: Avrupa raylı sistemler için özel olarak geliştirilmiş siber güvenlik teknik spesifikasyonu (CEN-CENELEC tarafından yayınlanmış).
IEC 62443: Endüstriyel otomasyon ve kontrol sistemleri için küresel siber güvenlik standardı.
CSIRT-ENISA Eşleniği: AB Siber Güvenlik Ajansı (ENISA) standartlarına uyumluluk. Olay müdahale ekipleri ve gerçek zamanlı tehdit izleme kapasitesi gereklidir.
Sonuç: Uyumsuz teklifler otomatik olarak değerlendirme dışı kalır. Siber güvenlik sertifikasyonu 12-18 ay sürdüğünden, geç kalan firmalar 2027-2028’deki ilk büyük ihaleleri kaçıracaktır.
Karbon ayak izi, geri dönüştürülebilirlik, etik tedarik zinciri artık puanlama kriterlerinde %20-30 ağırlıkla yer alması öngörülmektedir.
Türkiye Başarılı Olursa: Üç Dönem Analizi
Kısa Vade Kazançlar (2026-2028)
90.000 kabin ekipmanı değişiminden %8-12 pazar payı (220-380 milyon euro ek ihracat) hedeflenmelidir. AB sertifikalı tedarikçi statüsü kazanılması, üçüncü ülkelere ihracatta rekabet avantajı sağlayacaktır. FRMCS Ar-Ge merkezi kurulması ile Türkiye, Balkan ülkelerine teknoloji ihracatında hub konumuna gelebilir.
Orta Vade Kazançlar (2028-2032)
Orta Asya ve Körfez ülkelerine AB standartlarına uygun teknoloji ihracatı artacaktır. Kazanılan siber güvenlik ve haberleşme sistemleri know-how’ı, yerli savunma sanayiine transfer edilebilir kapasitedir. TÜRASAŞ’ın 14 adet hızlı tren seti siparişini AB standardında tamamlaması, Romanya, Bulgaristan, Yunanistan gibi komşu ülkelere ihracatta referans projesi olacaktır.
Uzun Vade Kazançlar (2032-2035)
Türkiye’nin bölgesel teknoloji lideri konumu pekişecek, AB dışı ülkelere sertifikasyon ve danışmanlık hizmeti ihraç edilebilecektir. Yerli siber güvenlik ekosistemi, akıllı şehir ve otonom araç projelerine genişleyebilecektir.
Somut Hedefler (2027 sonu)
Türkiye İçin İki Aşamalı Eylem Planı (2026-2028)
Faz A: Diplomatik ve Mevzuat Hamlesi (İlk 6 Ay: Şubat-Ağustos 2026)
Hedef: Türkiye’nin European Preference çerçevesine “eşdeğer ülke” statüsüyle dahil edilmesi için müzakere başlatılması
Başarı göstergeleri:
Faz B: Teknik ve Sanayi Dönüşümü (6-24 Ay: Ağustos 2026 – Ağustos 2028)
Hedef: Türk firmalarının AB standartlarına tam uyumlu üretim yapabilme kapasitesi kazanması
Eylemler:
İlk 90 Günlük Kritik Eylem Planı (Şubat – Mayıs 2026)
Gün 1-30: Hazırlık ve Haritalama (Şubat 2026)
Gün 31-60: Test ve Geliştirme (Mart 2026)
Gün 61-90: Pilot Uygulamalar (Nisan-Mayıs 2026)
Risk Matrisi: Eğer Harekete Geçmezsek
| Risk Alanı | Olasılık | Etki | Toplam Kayıp Tahmini (2027-2030) |
| AB raylı sistem ihalelerinden dışlanma | Yüksek | Kritik | 800 milyon – 1,2 milyar € |
| FRMCS pazarından sıfır pay | Orta | Yüksek | 220-380 milyon € |
| Siber güvenlik standartlarında AB bağımlılığı | Orta | Kritik | Ölçülemez (teknolojik bağımlılık) |
| Türk firmalarının AB sertifikasyon maliyetlerinin artması | Yüksek | Orta | 150-250 milyon € |
Toplam tahmini ihracat kaybı senaryosu: 1,2-1,8 milyar euro (2027-2030 dönemi)
Başarı Hikayeleri: Kimler Benzer Dönüşümü Başardı?
İsviçre Örneği (2018-2022)
AB üyesi olmayan İsviçre, EFTA üyeliği ve ikili anlaşmalar sayesinde raylı sistem pazarında %12 pay aldı. Stadler Rail ve Liebherr gibi firmalar, AB standartlarına tam uyum göstererek 30 yıllık bakım anlaşmaları kazandı.
Anahtar faktör: Bilateral anlaşmalar + teknoloji yatırımı
Güney Kore Örneği (2015-2020)
Hyundai Rotem, AB-Kore STA anlaşması sayesinde Hollanda ve İtalya’ya 450 vagon ihraç etti. LCC kriterlerine erken uyum sağlayarak rakiplerinden 5 yıl önde başladılar.
Anahtar faktör: Proaktif mevzuat uyumu + JV stratejisi
Sonuç: Türkiye İçin Kritik 18 Ay
Alden Biesen Informal Liderler Toplantısı, Türk sanayisi için bir “kader anlaşması” değil, aksine 18 aylık stratejik fırsat penceresi sunuyor. AB’nin korumkritikık duvarı henüz tamamen örülmedi ve nihai uygulama şekli halen tartışma aşamasında. Bu pencere kapanmadan harekete geçersek:
3. Teknolojik Kazanımlar:
Aksi takdirde: 2027’de kendimizi AB pazarının dışında, Çin’le fiyat savaşı veren, düşük marjlı bir tedarikçi konumunda bulma riski yüksektir. İhracat gelirlerimizin %15-30’unu kaybetme senaryosu somut ve ölçülebilir.
Stratejik Perspektif: Bu sadece bir ticaret politikası değişikliği değil – Türkiye’nin endüstriyel konumlanmasını belirleyecek stratejik bir viraj noktası. İlk 90 gün (Şubat-Mayıs 2026), önümüzdeki 10 yılı şekillendirecek. Gecikmenin maliyeti, harekete geçmenin maliyetinden kat be kat yüksek olabilir.
Eylem Çağrısı:
Hazırlayan: Yiğit Belin
Kurum: Red Apple Başmüdürü
Tarih: Şubat 2026
İletişim: Geri bildirim ve sorularınız için lütfen redapple@redapple.world
Bilgi Kaynakları Notu
Makaledeki veri ve iddiaların güvenilirlik seviyesi aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:
Kanıt Seviyesi Kategorileri:
Temel Veriler ve Kaynakları:
| Veri | Kanıt
Seviyesi |
Kaynak |
| 2 trilyon € kamu alımları
pazarı |
A | European Commission Trade Policy Review 2025 |
| 90.000 kabin ekipmanı
değişimi |
B | UNISIG FRMCS Deployment Roadmap 2024 |
| 2,8-3,2 milyar € FRMCS pazar tahmini | B | UNISIG 2024 raporu |
| Çin’in raylı sistemlerde %35 payı | B | UNIFE Market Analysis 2018-2023 |
| AB üreticilerin pazar
payı %68→%52 düşüşü |
B | UNIFE verisi |
| 800 milyon – 1,2 milyar €
kayıp tahmini |
C | TAYSAD 2025 risk analizi senaryosu (varsayım: %10-15 pazar daralması) |
| Türkiye’nin 3,2 milyar € AB ihracatı | B | TİM/TÜİK 2024 verileri (raylı sistem+otomotiv yan sanayi) |
| 1.141 CEO manifestosu | A | UNIFE/European Round Table Manifesto 2025 |
Not: (C) seviyesindeki tahminler, belirli varsayımlar (erişim kısıtı, pazar daralma oranı) altında yapılmış senaryo analizleridir. Gerçekleşme olasılığı nihai düzenlemelere ve Türkiye’nin müzakere başarısına bağlıdır.
Ek: Teknik Terimler Sözlüğü
CLC/TS 50701: Railway applications – Cybersecurity (Raylı sistemler siber güvenlik teknik spesifikasyonu, CEN-CENELEC tarafından yayınlanmış)
CSIRT: Computer Security Incident Response Team (Siber Güvenlik Olay Müdahale Ekibi)
EEA: European Economic Area (Avrupa Ekonomik Alanı) – 27 AB ülkesi + İzlanda, Lihtenştayn, Norveç = 30 ülke
EFTA: European Free Trade Association (Avrupa Serbest Ticaret Birliği) – İzlanda, Lihtenştayn, Norveç, İsviçre
ENISA: European Union Agency for Cybersecurity (AB Siber Güvenlik Ajansı) ERTMS: European Rail Traffic Management System (Avrupa Demiryolu Trafik Yönetim Sistemi)
ESG: Environmental, Social and Governance (Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetim) FRMCS: Future Railway Mobile Communication System (Geleceğin Demiryolu Mobil Haberleşme Sistemi)
IEC 62443: Endüstriyel otomasyon ve kontrol sistemleri için küresel siber güvenlik standardı
KİK: Kamu İhale Kanunu
LCC: Life Cycle Cost (Yaşam Döngüsü Maliyeti) – 30 yıllık toplam maliyet hesabı MEAT: Most Economically Advantageous Tender (En Ekonomik Avantajlı Teklif) SIL4: Safety Integrity Level 4 – En yüksek seviye emniyet (safety) standardı TSE: Türk Standartları Enstitüsü
TÜRASAŞ: Türkiye Vagon Sanayi A.Ş. – Türkiye’nin milli tren üreticisi UIC: Union Internationale des Chemins de fer (Uluslararası Demiryolları Birliği) UNIFE: Union des Industries Ferroviaires Européennes (Avrupa Raylı Sistem Sanayicileri Birliği)
UNISIG: Union Industry of Signalling (Sinyalizasyon Sanayi Birliği)