8,3 Milyar Dolarlık INRAIL’de İhale Ertelendi: YHT’de Teminat Mektubu Ne Olacak?

Önceki yazımızda sormuştuk: Tek teklifin şartlı veya izin verilmeyen alternatif unsurlar içerdiği doğrulanırsa, idare teminat mektubunu devlet lehine irat kaydedecek mi?

Bu soru önemini koruyor. Ancak teklifin elenmesi ile teminatın gelir kaydedilmesi farklı hukuki işlemler.

Yaklaşık 600 Milyon Avroluk Yüksek Hızlı Tren İhalesinde Rekabet Var mı?

AYGM’nin 2026/188810 numaralı ihalesi, 12 yüksek hızlı tren setini ve üç yıllık bakımı kapsıyor. En az 250 km/sa işletme hızı isteniyor. İlk teslimat 22. ayda, son teslimat 33. ayda yapılacak.

Önceki yazımızda aktardığımız sektör bilgilerine göre tek teklif Alstom’dan geldi. Yaklaşık 600 milyon avroluk büyüklük ise sektör tahmini. Teklifin koşullu veya alternatif unsurlar içerdiği iddiası henüz resmî bir kararla doğrulanmış değil.

Siemens’in şartnameye itirazı mahkemeye taşındı. Ankara 25. İdare Mahkemesi, merkezi çekiş sisteminde kabul edilecek teknik farklılıkların yeterince tanımlanmadığını belirtti. Bu belirsizliğin eşit rekabeti ve sağlıklı değerlendirmeyi engellediğine işaret etti.

KİK de mahkeme kararı üzerine önceki kararının ilgili kısmını iptal etti. Bu, ihalenin iptal edildiği anlamına gelmiyor.

TÜRASAŞ: İhale Denkleminde Yer Almayan Yerli Aktör

Bakanlığın açıkladığı verilere göre Millî Hızlı Tren, testlerde 250 km/sa hıza ulaştı. Açıklanan işletme hızı 225 km/sa. İkinci setin üretimi sürüyor. Hedef, 2027 ve 2028’de toplam 14 set üretmek.

YHT filosunun ihtiyacı TÜRASAŞ’ın millî treniyle karşılanabilir mi? Bunun kamuya maliyeti veya sağlayacağı tasarruf ne olur?

Bu hesabı yapmak için elimizde bir fiyat göstergesi var. TCDD Taşımacılık, 30 Aralık 2024’te TÜRASAŞ ile 14 millî hızlı tren seti ve yedekleri için 453,14 milyon avroluk sözleşme imzaladı. Yani millî tren siparişi zaten var.

Bu bedel üzerinden basit bir karşılaştırma yapılabilir:

Hesap| Tutar

14 millî set ve yedekleri için bildirilen sözleşme| 453,14 milyon €

Set başına aritmetik ortalama| 32,37 milyon €

Aynı ortalamayla 12 setin oransal karşılığı| 388,41 milyon €

600 milyon € sektör tahminiyle aritmetik fark| 211,59 milyon €

Yaklaşık 212 milyon avroluk fark var. Ancak bu tutar henüz net tasarruf değil.

Karşılaştırmada eski tarihli bir sözleşme ile güncel bir sektör tahmini esas alınıyor. İşletme hızları, bakım kapsamı, yedekler ve teslim koşulları farklı. Ayrıca 12 set için yapılan oransal hesap, TÜRASAŞ’ın yeni bir fiyat teklifi değil.

Koşullar eşitlendiğinde gerçek tasarruf hesaplanabilir. Yine de rakam, millî seçeneğin ayrıntılı karşılaştırılmasını gerektirecek kadar büyük.

Üstelik konu satın alma bedeliyle bitmiyor. ASELSAN ile TÜRASAŞ arasında hızlı tren alt sistemleri için imzalanan sözleşme 70,63 milyon avro. Bu, yerli tedarik zincirinde oluşan iş hacminin somut bir örneği.

Millî üretim; mühendislik, yazılım ve bakım alanlarında, ayrıca tedarikçilere iş sağlıyor. Başarılı işletme geçmişi de sonraki siparişler ve ihracat için referans oluşturabilir. Gelecekte oluşabilecek bu değerin avro karşılığı, yeni sözleşmeler oluştuğunda ölçülebilir.

INRAIL

Önceki yazımızda 14 Ekim olarak duyurduğumuz teklif tarihi değişti. AYGM’nin 9 Ekim tarihli zeyilnamesine göre yeni tarih 11 Kasım 2026, saat 14.30.

Çayırova–Çatalca arasındaki 127 kilometrelik projenin toplam tahmini maliyeti 8,3 milyar ABD doları. Bu tutar, projenin tamamını kapsıyor. Dört yapım ihalesinin kesin bedeli henüz belli değil.

Dört ihale; tasarım, altyapı, üstyapı ve elektrifikasyon işlerini kapsıyor. Sinyalizasyon ve telekomünikasyon ayrıca ihale edilecek.

Kent içi raylı sistemlerde de iki araç alımı öne çıkıyor.

Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, 14 hafif raylı sistem aracı alacak. İhale tarihi 13 Ekim 2026, saat 10.00. Hattın ilk etap yapım ihalesi de aynı gün yapılacak.

Araç teslimatları, işe başlama tarihinden itibaren 20. ayda başlayacak. Son araçlar 24. ayda teslim edilecek. Test ve kabul süreçleriyle toplam iş süresi 28 ay olacak.

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ise 8 tramvay için teklif alacak. İhale tarihi 19 Ekim 2026, saat 11.00. Teslimatlar 15. ayda başlayacak ve 18. ayda tamamlanacak. Son teslimattan sonra test, kabul ve deneme işletmesi için 180 gün ayrılacak.

Bu iki alım toplam 22 aracı kapsıyor. Belediyenin 2026’nın ikinci yarısı için planladığı Buca Metrosu araç alımı da yakın dönemde beklenen işler arasında.

HIZRAY: Günde 1,5 Milyon Yolcu, Henüz Açıklanmış İhale Tarihi Yok

InnoTrans yazımızda ele aldığımız HIZRAY’da 13 istasyon, uçtan uca 53,4 dakikalık yolculuk ve günde 1,5 milyon yolcu hedefleniyor.

Bu talep gerçekleşirse, her yolcunun toplam yolculuğundan kazanılacak beş dakika, günde 125.000 yolcu-saat tasarrufa karşılık gelir. Bu, varsayıma dayalı bir hesap.

Dolayısıyla istasyona erişim, kolay aktarma ve bağlantılı ulaşım da yatırımın değerini belirliyor. Araç, istasyon sistemleri ve bakım alımları için finansman ile ihale takviminin netleşmesi gerekiyor.

BAE Demiryolları: 70.000 Bilet ve Bilet Gelirlerinin Ötesindeki Değer

Etihad Rail, 3 Ağustos 2026 itibarıyla 70.000’den fazla bilet sattığını açıkladı. Yolcular ortalama 12 gün önceden rezervasyon yapıyordu. Bu rakamlar talebi gösteriyor. Gerçekleşen yolculuk sayısını veya gelir tutarını açıklamıyor.

Bu talep; istasyon mağazaları, otopark, bagaj hizmetleri ve bağlantılı ulaşım için de pazar oluşturabilir.

Bilet dışındaki değerin ölçeğini, önceki yazımızdaki Hong Kong örneği gösteriyor. MTR’nin 2025’te gayrimenkul geliştirmeden elde ettiği vergi sonrası kâr 11,084 milyar Hong Kong doları oldu. Bu rakam BAE’ye ait değil; demiryolunun çevresinde oluşabilen ekonomik değere bir örnek.

Tren alımında da hat yatırımında da aynı soru sorulmalı: Ödenen para hangi hizmeti, hangi yerli üretimi ve hangi yeni geliri oluşturuyor?

Yiğit Belin — Red Apple Co.

“yigitbelin.com” (https://yigitbelin.com) · “redapple.world” (https://redapple.world)