Türkiye ile Avrupa Arasında Vize Gerilimi ve Kolaylık Beklentisi

Ekonomist yazar
Not: Bu yazı, yazarın kişisel görüş ve değerlendirmelerini içermektedir.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki ilişkilerde uzun süredir gündemin önemli başlıklarından biri olan Schengen vizesi sorunu, 2026 yılının sonuna yaklaşırken yeniden hareketlendi. Türk vatandaşlarının Avrupa ülkelerine seyahatlerinde karşılaştıkları randevu sıkıntıları, uzun değerlendirme süreleri, yüksek ret oranları ve kısa süreli vize uygulamaları, yalnızca bireysel seyahat özgürlüğünü değil, ekonomik ve ticari ilişkileri de doğrudan etkiliyor. Son gelişmeler ise taraflar arasında yeni bir diyalog sürecinin başladığına işaret ediyor.

Ankara’dan yeni diplomatik girişim

18 Kasım 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen Yerel Schengen İşbirliği toplantısı, vize sorunlarının çözümü açısından dikkat çekici bir gelişme oldu. Toplantıya ilk kez Dışişleri Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu temsilcilerinin de katılması, konunun daha üst düzeyde ele alınmaya başlandığını gösteriyor.

Türkiye, toplantıda Schengen vizesi başvurularında yaşanan randevu sorunlarının giderilmesini, değerlendirme sürelerinin kısaltılmasını ve talep edilen belge sayısının azaltılmasını istedi. Daha önce vize almış, seyahat geçmişi bulunan ve kurallara uygun hareket eden vatandaşların işlemlerinin kolaylaştırılması da gündeme getirildi.

Ankara’nın temel beklentisi, vize süreçlerinin daha öngörülebilir, şeffaf ve erişilebilir hale getirilmesi. Ayrıca Türk vatandaşlarının Avrupa’ya seyahatlerinde yaşadığı belirsizliklerin sona erdirilmesi için Schengen ülkelerinin temsilcilikleri arasında özel bir çalışma grubunun oluşturulması önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Kademeli vize sistemi umut veriyor

AB, 15 Temmuz 2025 tarihinde Türk vatandaşları için Kademeli Vize Sistemi (Cascade) uygulamasını kabul etmişti. Bu düzenleme, belirli seyahat geçmişine sahip başvuru sahiplerine daha uzun süreli ve çok girişli vize verilmesinin önünü açıyor.

Sisteme göre son üç yıl içerisinde iki Schengen vizesini usulüne uygun kullanmış kişilere bir yıllık çok girişli vize verilebiliyor. Sonraki aşamalarda üç yıllık ve beş yıllık vizelere geçiş imkânı bulunuyor. Ancak bu uygulama otomatik bir hak anlamına gelmiyor. Başvuru sahibinin seyahat geçmişi, önceki vizelerini doğru kullanması ve pasaportunun geçerlilik süresi önem taşıyor.

Kamyon şoförleri ise bu düzenlemenin dışında tutuluyor. Dolayısıyla özellikle uluslararası taşımacılık sektörünün yaşadığı sorunlar henüz bütünüyle çözülebilmiş değil.

Başvurular artıyor, ret tartışmaları sürüyor

Avrupa Komisyonunun 2025 yılı verileri, Türkiye’nin Schengen vizesine en fazla başvuru yapan ülkeler arasında ikinci sırada bulunduğunu ortaya koyuyor. Türkiye’den yapılan başvuru sayısı 1,26 milyonu aşarken ret oranı yaklaşık yüzde 14,6 seviyesinde gerçekleşti.

Türk vatandaşlarına verilen vizelerin yaklaşık yüzde 68,7’sinin çok girişli olması olumlu bir gelişme. Ancak Almanya gibi yoğun başvuru yapılan bazı ülkelerde ret oranlarının daha yüksek olması, uygulamalar arasındaki farklılıkları gündeme getiriyor.

Burada önemli bir sorun da başvuru sahiplerinin hangi kriterlere göre değerlendirildiğini yeterince öngörememesi. Aynı ekonomik ve mesleki koşullara sahip kişilerin farklı ülkelerin konsolosluklarından farklı sonuçlar alabilmesi, sistemin şeffaflığı konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Vize sorunu ekonomiyi de etkiliyor

Schengen vizesi meselesini yalnızca turistik seyahatler üzerinden değerlendirmek eksik olur. Türkiye ile AB arasındaki ticaret hacmi, iş dünyasının karşılıklı ziyaretleri, fuarlar, yatırım görüşmeleri, eğitim programları ve akademik iş birlikleri açısından hareketlilik büyük önem taşıyor.

Özellikle ihracatçı KOBİ’ler, iş insanları, lojistik şirketleri ve uluslararası projelerde çalışan uzmanlar vize sorunlarından etkileniyor. Türk TIR şoförlerinin Schengen bölgesinde kalış sürelerine ilişkin yaşadığı kısıtlamalar ise taşımacılık ve tedarik zincirleri açısından ayrıca önem taşıyor.

Vizeye erişimde yaşanan güçlükler, zaman ve para kaybının yanı sıra Türkiye’nin Avrupa pazarındaki rekabet gücünü de dolaylı biçimde etkileyebiliyor.

Asıl hedef vize serbestisi olmalı

Türkiye’nin AB ile 2013 yılında başlattığı Vize Serbestisi Diyaloğu henüz tamamlanmış değil. Avrupa Komisyonunun 2026 Türkiye raporuna göre, yol haritasındaki karşılanmamış altı kriter konusunda ilerleme sağlanmış değil. Bu durum, kısa vadede tamamen vizesiz seyahat beklentisini zorlaştırıyor.

Bununla birlikte Türkiye’nin diplomatik girişimlerini sürdürmesi ve AB ile teknik görüşmeleri yoğunlaştırması önemli. Öncelikle randevu erişimi, işlem süreleri, belge talepleri ve uzun süreli vize uygulamalarında somut iyileştirmeler sağlanmalı.

Sonuç olarak Schengen vizesi meselesi, Türkiye ile Avrupa arasındaki ilişkilerin yalnızca konsolosluk işlemlerinden ibaret olmayan stratejik bir boyutudur. İnsanların, işletmelerin, öğrencilerin ve ticaret erbabının hareketliliği ekonomik entegrasyonun temel unsurlarındandır.

Avrupa’nın Türkiye’ye yaklaşımında güvenlik kaygıları kadar ekonomik ortaklık, karşılıklı bağımlılık ve insan ilişkileri de dikkate alınmalıdır. Türkiye açısından ise hedef yalnızca daha kolay vize almak değil, nihayetinde vize zorunluluğunu ortadan kaldıracak süreci tamamlamak olmalıdır. 18 Kasım toplantısı bu yönde yeni bir fırsat yaratmıştır. Ancak vatandaşların beklediği sonuç açıklamalar değil, günlük hayata yansıyan somut kolaylıklardır.

ZAFER ÖZCİVAN

Ekonomist-Yazar

Zaferozcivan59@gmail.com

 

Yayınlama: 20.11.2026
A+
A-
Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.