Güvensiz Gıda

Soframıza gelen ekmeğin, sebzenin, etin ya da süt ürünlerinin sağlıklı ve güvenli olduğunu düşünmek isteriz. Ancak dünyanın birçok yerinde insanlar her gün farkında olmadan sağlıksız ve güvenli olmayan gıdalar tüketiyor. Bu durum sadece mide rahatsızlıklarına yol açmakla kalmıyor, milyonlarca insanın hayatını da tehdit ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yapılan son uyarılar, gıda güvenliği konusunun ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

DSÖ verilerine göre güvensiz gıdalar nedeniyle her yıl 1,5 milyondan fazla insan hayatını kaybediyor. Bu sayı birçok savaşta ve doğal afette hayatını kaybeden insanların toplamından bile daha yüksek. Uzmanlar, güvenli gıdaya erişimin sadece bir sağlık meselesi değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir konu olduğunu vurguluyor.

GIDA ZEHİRLENMESİ SADECE MİDE BOZUKLUĞU DEĞİL

Birçok kişi gıda zehirlenmesini birkaç gün süren mide bulantısı, kusma ve ishal olarak düşünüyor. Oysa işin boyutu çok daha ciddi. Bakteri, virüs, parazit veya kimyasal maddelerle kirlenmiş gıdalar ağır enfeksiyonlara, organ yetmezliklerine ve hatta ölümlere yol açabiliyor.

Özellikle çocuklar, yaşlılar, hamile kadınlar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler büyük risk altında bulunuyor. Her yıl milyonlarca çocuk kirli ve güvenli olmayan gıdalar nedeniyle hastalanıyor. Bazı durumlarda bu hastalıklar çocukların gelişimini olumsuz etkileyerek kalıcı sağlık sorunlarına neden olabiliyor.

Uzmanlar, “Bir gıdanın görüntüsü güzel olabilir, kokusunda sorun olmayabilir. Ancak bu, onun güvenli olduğu anlamına gelmez” diyerek vatandaşları dikkatli olmaya çağırıyor.

TARLADAN SOFRAYA UZANAN RİSKLER

Gıda güvenliği yalnızca marketten alışveriş yaparken başlayan bir süreç değil. Riskler daha ürün tarladayken başlayabiliyor. Kirli sulama suyu, aşırı pestisit kullanımı, hijyen kurallarına uyulmaması ve yanlış depolama koşulları gıdaların sağlığımız için tehlikeli hale gelmesine neden olabiliyor.

Örneğin yaz aylarında açıkta satılan süt ürünleri, uygun sıcaklıkta muhafaza edilmeyen etler veya uzun süre güneş altında bekleyen yiyecekler bakterilerin hızla çoğalmasına ortam hazırlıyor. Bu ürünleri tüketen kişilerde ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabiliyor.

Gıda üretim zincirindeki tek bir hata bile binlerce insanı etkileyebilecek sonuçlar doğurabiliyor. Bu nedenle üreticiden satıcıya kadar herkesin belirlenen kurallara uyması gerekiyor.

EKONOMİYE DE BÜYÜK ZARAR VERİYOR

Güvensiz gıdaların etkisi sadece hastanelerle sınırlı değil. Hastalanan insanlar işlerine gidemiyor, üretim kayıpları yaşanıyor ve sağlık harcamaları artıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde gıda kaynaklı hastalıklar ekonomiye milyarlarca dolarlık yük getiriyor.

Bir işçinin birkaç gün işe gidememesi bile aile bütçesini etkileyebiliyor. Hastane masrafları, ilaç giderleri ve iş gücü kayıpları toplumun tamamına yansıyan ekonomik sonuçlar doğuruyor.

Ayrıca ülkelerin tarım ve gıda ihracatı da zarar görebiliyor. Bir ülkeden ihraç edilen üründe sağlık riski tespit edilmesi durumunda o ürünlere yönelik uluslararası kısıtlamalar getirilebiliyor. Bu da üreticilerin gelir kaybına uğramasına neden oluyor.

EVLERDE ALINACAK BASİT ÖNLEMLER HAYAT KURTARABİLİR

Uzmanlara göre gıda güvenliği konusunda vatandaşların da dikkat etmesi gereken önemli noktalar bulunuyor.

Öncelikle ellerin yemek hazırlamadan önce ve sonra mutlaka yıkanması gerekiyor. Çiğ et ile sebzelerin aynı kesme tahtasında işlenmemesi, pişmiş ve çiğ gıdaların ayrı tutulması büyük önem taşıyor.

Et, tavuk ve balığın yeterli sıcaklıkta pişirilmesi gerekiyor. Buzdolabının uygun sıcaklıkta çalıştığından emin olunmalı ve son kullanma tarihi geçmiş ürünler kesinlikle tüketilmemeli.

Ayrıca açıkta satılan ve saklama koşulları bilinmeyen ürünler konusunda da dikkatli olunması gerekiyor. Özellikle yaz sıcaklarında bozulma riski yüksek olan gıdalar için ekstra özen gösterilmesi tavsiye ediliyor.

GIDA GÜVENLİĞİ ORTAK SORUMLULUK

Uzmanlar, güvenli gıdaya ulaşmanın yalnızca devletlerin veya üreticilerin sorumluluğu olmadığını belirtiyor. Çiftçilerden sanayicilere, marketlerden tüketicilere kadar herkes bu zincirin bir parçası.

Denetimlerin artırılması, üretim standartlarının yükseltilmesi ve vatandaşların bilinçlendirilmesi gıda kaynaklı hastalıkların azaltılmasında büyük rol oynuyor. Gıda güvenliğine yapılan her yatırım, aslında insan sağlığına yapılan bir yatırım anlamına geliyor.

Bugün soframıza koyduğumuz her lokmanın güvenli olması için gösterilen çaba, yarın milyonlarca insanın sağlığını koruyabilir. Dünya Sağlık Örgütü’nün yaptığı uyarı da bu nedenle son derece önemli. Çünkü güvensiz gıda sadece bir sağlık sorunu değil, toplumların geleceğini etkileyen küresel bir mesele olarak karşımızda duruyor.

Unutulmamalıdır ki sağlıklı bir yaşamın temel şartlarından biri güvenli gıdadır. Soframızdaki yiyeceğin güvenli olması ise hem üreticinin hem denetleyicinin hem de tüketicinin ortak sorumluluğudur. Güvenli gıda, sağlıklı toplum demektir.

Kaynak: Euronews

ZAFER ÖZCİVAN

Ekonomist-Yazar

Zaferozcivan59@gmail.com