İran’dan İngiltere’ye Sert Uyarı

Orta Doğu’da uzun süredir devam eden gerilim, yapılan son açıklamalarla daha da tehlikeli bir noktaya ulaştı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarında kullanılan B-1 tipi stratejik bombardıman uçaklarının İngiltere’deki Fairford Hava Üssü’nden kalktığını öne sürerek çok sert bir uyarıda bulundu. Yapılan açıklamada, İran’a saldırı amacıyla kullanılan her askeri üssün kendileri açısından “meşru hedef” olduğu ifade edildi.

Bu açıklama yalnızca İngiltere’yi değil, ABD’nin askeri üslerine ev sahipliği yapan birçok ülkeyi de yakından ilgilendiriyor. Çünkü İran’ın mesajı oldukça açık: “Sadece saldırıyı yapanlar değil, saldırıya destek verenler de hedef olabilir.”

Peki bu açıklama ne anlama geliyor? Dünya neden bu kadar endişeli? Gelin birlikte değerlendirelim.

İngiltere’nin Gloucestershire bölgesinde bulunan Fairford Hava Üssü, uzun yıllardır ABD Hava Kuvvetleri tarafından kullanılan önemli askeri merkezlerden biri olarak biliniyor. Özellikle uzun menzilli bombardıman uçakları zaman zaman bu üsten operasyonlara katılıyor.

İran ise ABD’nin gerçekleştirdiği hava operasyonlarında bu üssün kullanıldığını iddia ediyor. Eğer bu iddia doğruysa, İran açısından İngiltere de saldırının dolaylı tarafı olarak görülüyor.

Uluslararası ilişkilerde bu tür açıklamalar son derece önemlidir. Çünkü bir ülke başka bir ülkenin askeri tesisini hedef göstermekle, olası bir askeri karşılığın sinyalini vermiş olur.

İran’ın “meşru hedef” ifadesi uluslararası hukuk açısından da dikkat çekiyor. Savaş hukukunda doğrudan saldırıya destek veren askeri tesisler hedef olarak değerlendirilebilse de böyle bir saldırının gerçekleşmesi durumunda çatışma çok daha geniş bir coğrafyaya yayılabilir.

Bugün mesele yalnızca İran ile ABD arasındaki gerginlik olmaktan çıkmış durumda. Artık İngiltere’nin de adı açık şekilde dile getiriliyor.

Uzmanlara göre bu açıklamanın amacı yalnızca tehdit etmek değil, aynı zamanda caydırıcılık oluşturmak. İran, bundan sonra kendisine yönelik olası saldırılarda başka ülkelerin üslerinin kullanılmasını engellemek istiyor.

Çünkü ABD dünyanın birçok ülkesinde askeri üs bulunduruyor. Bu üsler zaman zaman operasyonlarda aktif rol oynayabiliyor. İran ise bu zincirin her halkasını sorumlu tutacağını ilan ediyor.

Ancak bu durum son derece riskli bir tablo ortaya çıkarıyor.

İngiltere bir NATO üyesi. NATO’nun temel ilkelerinden biri ise üyelerden birine yapılacak saldırının tüm ittifaka yapılmış sayılmasıdır.

Dolayısıyla İran’ın İngiltere’deki herhangi bir askeri tesise saldırması halinde olay sadece iki ülke arasında kalmayabilir. NATO’nun devreye girme ihtimali uluslararası kamuoyunda en çok konuşulan senaryolar arasında yer alıyor.

Bu da bölgesel çatışmanın küresel bir krize dönüşme riskini artırıyor.

Sadece siyasi dengeler değil, ekonomik dengeler de bu gelişmelerden etkileniyor.

Orta Doğu’da yaşanan her askeri gerilim petrol fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Çünkü dünya petrolünün önemli bir bölümü bu bölgeden geçiyor.

Yatırımcılar savaş ihtimali arttığında güvenli liman olarak görülen altına yöneliyor. Petrol fiyatları yükseliyor. Enerji maliyetleri artıyor.

Enerji fiyatlarındaki yükseliş ise başta akaryakıt olmak üzere ulaşımdan sanayiye kadar hemen her alanda maliyetleri artırıyor.

Bu durum enflasyonu da yukarı çekebiliyor.

Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler açısından ise gelişmeler daha büyük önem taşıyor.

Petrol fiyatlarındaki her artış döviz ihtiyacını yükseltebilir. Bu da cari açık üzerinde baskı oluşturabilir.

Akaryakıt fiyatlarının yükselmesi taşımacılığı pahalı hale getirirken, üretim maliyetlerini de artırabilir.

Sonuç olarak vatandaşın cebinden çıkan para artabilir.

Diğer taraftan uluslararası piyasalarda belirsizlik arttığında yatırımcılar gelişmekte olan ülkelerden çıkış yapabiliyor. Bu durum döviz piyasalarında dalgalanmaya yol açabiliyor.

Uzmanlar bu nedenle diplomatik girişimlerin önemine dikkat çekiyor.

Çünkü savaşların kazananı olmaz.

Silahların konuştuğu yerde ekonomi susar.

Üretim azalır.

Yatırımlar durur.

Ticaret yavaşlar.

Turizm zarar görür.

İnsanlar gelecek kaygısı yaşamaya başlar.

Bugün İran’ın yaptığı açıklama yalnızca askeri bir mesaj değil, aynı zamanda dünya ekonomisini ilgilendiren önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Önümüzdeki günlerde ABD, İngiltere ve İran’dan gelecek yeni açıklamalar piyasaların yönü açısından belirleyici olabilir.

Uluslararası toplum ise gerilimin daha fazla büyümemesi için diplomatik çözüm yollarının güçlendirilmesini bekliyor.

Sonuç olarak İran’ın İngiltere’yi açık şekilde hedef gösteren bu açıklaması, Orta Doğu’daki mevcut krizin yeni bir aşamaya geçtiğini ortaya koyuyor. Bundan sonraki süreçte tarafların atacağı her adım yalnızca bölgeyi değil, dünya ekonomisini, enerji piyasalarını ve uluslararası güvenliği de doğrudan etkileyecek. Bu nedenle gözler artık sadece cephede değil, diplomasi masasında alınacak kararlarda olacak.

ZAFER ÖZCİVAN

Ekonomist-Yazar

Zaferozcivan59@gmail.co